Herdenking bunkerdrama

Woensdag 16 januari is met een aantal nabestaanden en betrokkenen het bunkerdrama van januari 1944 herdacht.
Lees het artikel in het Brabants Dagblad (17/1/2019).

In de nacht van 15 op 16 januari 1944 is het vijfenzeventig jaar geleden dat zich in bunkercel 115 van concentratiekamp Vught een verschrikkelijke gebeurtenis afspeelde die bekend zou worden als het ‘bunkerdrama’. In totaal 74 vrouwen werden als strafmaatregel 14 uur opgesloten in een veel te kleine gevangeniscel van bijna negen vierkante meter. Tien vrouwen overleefden dit niet, terwijl veel anderen een trauma voor het leven opliepen. Door het wegvallen van veel direct betrokkenen wordt deze zwarte bladzijde uit de kampgeschiedenis nu ééns in de vijf jaar in besloten kring herdacht; de laatste keer was in 2014. Bij het verstrijken van 75 jaar was wederom een bijzonder moment van aandacht toepasselijk.

Bunkercel

De originele cel in de ‘bunker’ bevindt zich in een rijksmonument van de Penitentiaire Inrichtingen Vught, dat sinds een aantal jaren niet meer voor detentie wordt gebruikt. Bij de openstelling van Nationaal Monument Kamp Vught in april 1990 is met materialen uit de bunkercel, deze cel nagebouwd in het crematorium op ons terrein (met de authentieke houten deur, vloertegels en raamkozijn). Dankzij inspanningen van nabestaanden en de Vriendenkring werd korte tijd daarna een herinneringsplaquette aangebracht, en werd jaarlijks op besloten schaal dit drama herdacht. De gereconstrueerde bunkercel maakt indruk op veel bezoekers. Het verloop van het bunkerdrama is illustratief voor de wreedheid van de kampcommandant Adam Grünewald. Hij werd na het bunkerdrama gedegradeerd tot een lagere rang en sneuvelde in 1945 aan het Oostfront.

Oud-gevangene Tineke Wibaut-Guillonard (1922-1996) beschreef in haar boek ‘Zo ben je daar’ haar ervaring van januari 1944: “(…) En we voelden de druk van al die vrouwenlijven in die veel te volle cel. In het begin wisten we nog wie er vlak bij ons stonden, later wisten we dat alleen nog van elkaar. Wij zijn niet van onze plaats geweken. We stonden daar, zo stil mogelijk, steun zoekend bij elkaar en soms samen steun gevend aan anderen. Toen het licht uitging barstte de paniek in volle hevigheid los. Het was een vreemd aanzwellend geluid, dat af en toe af ebde en dan weer opnieuw aanzwol. Het werd voortgebracht door biddende, gillende en schreeuwende vrouwen. Sommigen probeerden er door heen te roepen om de vrouwen tot kalmte te manen en geen zuurstof te verspillen. (…) Vijftien bange uren stonden ons te wachten. En toen kwam het moment dat de deur open ging, heel even maar, toen werd hij weer dichtgeslagen.”
Later werd Tineke een van de oprichters van de Vriendenkring, die bij de gereconstrueerde cel een plaquette met namen van de overleden vrouwen realiseerde.
Lees ook het uitgebreide artikel over  het bunkerdrama.
Foto’s: Jan van de Ven