In memoriam Ernst Verduin

14 december 2021
Op vrijdag 10 december overleed op 94-jarige leeftijd kampoverlevende Ernst Verduin. Ernst was decennialang een van de steunpilaren voor Nationaal Monument Kamp Vught.

Hij werd in 1927 in Amsterdam geboren, maar verhuisde in 1935 naar Bussum waar hij zorgeloos opgroeide. Zijn zus Wanda was twee jaar ouder. Vader Abraham (Albert) Verduin had samen met broer Leon een dameshoedenfabriek in de Rapenburgstraat in Amsterdam. Zijn moeder Anna Vijevano zorgde voor de kinderen en bemoeide zich ook met de administratieve kant van de fabriek. Het was een warm, liefdevol en voor die tijd ook vooruitstrevend gezin.

In 1942 moest het gezin Verduin op last van de Duitse bezetter naar Amsterdam verhuizen. Albert Verduin en dochter Wanda konden werk vinden in het Nederlands Israëlitisch Ziekenhuis (N.I.Z.). Beiden kregen daardoor een (voorlopige) vrijstelling van deportatie.

Het gezin had wel onderduikadressen geregeld, maar vertrouwde te lang op de vrijstelling van vader en dochter. Op 14 januari 1943 werden zij opgepakt en naar de Hollandsche Schouwburg overgebracht. Twee dagen later werd het gezin naar kamp Vught gedeporteerd. Ernst was toen vijftien jaar. In Vught hoorde hij wat er in Auschwitz gebeurde. Een SS-er die in Auschwitz had gewerkt en naar Vught was overgeplaatst, vertelde over de selecties en de gaskamers. Deze informatie bleek later cruciaal.

Wanda en Ernst Verduin

Op 14 september 1943 werden Wanda en Ernst via Westerbork naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Bij aankomst in Birkenau nam hij heel bewust afscheid van zijn zus, ‘…hand, kus, weg’... Ernst werd geselecteerd voor de gaskamer. Door zich echter op een onbewaakt moment bij de andere groep te voegen wist hij voor de eerste keer aan de dood te ontkomen. Met werken, nog meer geluk en hulp van anderen ontsnapte hij nog verscheidene malen aan de dood. Half januari 1945 begon een lange zware tocht, te voet en daarna in een open trein, die eindigde in concentratiekamp Buchenwald. Op 11 april werd Ernst in dit kamp bevrijd. Zijn vader en zus hadden de oorlog niet overleefd.

De dood van het overgrote deel van zijn familie was voor hem onverteerbaar. Deze oorlogservaringen hebben de jonge Ernst gevormd voor de rest van zijn leven. Een leven dat enerzijds gewoon doorging, met een carrière, vrouw, kinderen en kleinkinderen en door hem ook ten volle werd geleefd. Maar waarin, zeker naarmate hij ouder werd, de oorlog steeds meer op de voorgrond trad. Niet aflatend en met jeugdige energie bezocht hij scholen, herdenkingen en bijeenkomsten in het hele land en daarbuiten, en nam hij deel aan tal van projecten.

Voor Nationaal Monument Kamp Vught was hij in de eerste twee decennia van deze eeuw een zeer belangrijke steunpilaar. Hij gaf lezingen, bezocht herdenkingen, deed mee aan openingen en andere activiteiten, gaf gevraagd en ongevraagd advies en gaf de boodschap van ons herinneringscentrum een krachtige, emotionele lading. Zo ging hij ook met ons mee naar Den Haag, om bijvoorbeeld onze zaak te bepleiten bij de staatssecretaris. Nooit zei hij nee. Natuurlijk zit zijn portret en verhaal in ons bijzondere fotoproject ‘Ogen van de oorlog’, met foto's van Rogier Fokke. En gezeten voor die foto’s stond hij eind november 2019 bij gelegenheid van de opening van het vernieuwde herinneringscentrum de koning te woord.

Ernst Verduin en Joke Folmer in gesprek met Z.M. koning Willem-Alexander in november 2019. Beeld: Jules van Iperen

Deze dagen moet ik veel aan hem denken. Vooral aan het huppeltje, waarmee hij altijd – bewust het opstapje ontwijkend – energiek het podium betrad. We zullen zijn lach en minzame blik, zijn zorgvuldig vertelde verhaal en karakteristieke gebaren missen. Het wordt steeds leger in de kring van laatste oorlogsgetuigen. Een onvermijdelijk proces, maar een pijnlijke gedachte.

De plekken waar zijn verhaal mee verbonden is, zijn er echter nog, en dragen zijn verhaal en dat van zoveel anderen met onverminderde kracht uit.

Ernst. Je hebt de verschrikking in de ogen gekeken en deze met jeugdig elan indringend doorgegeven zolang het kon.  Je was een steunpilaar voor Nationaal Monument Kamp Vught. Een inspirerend voorbeeld voor ons allen.

In dankbare herinnering, mede namens Raad van Toezicht, medewerkers en vrijwilligers,

Jeroen van den Eijnde
Directeur Nationaal Monument Kamp Vught

Ernst in gesprek met Gerdi Verbeet en Jules Schelvis, juni 2011. Beeld: Jan van de Ven. Portretfoto in overzicht: Rogier Fokke.
Het was de laatste wens van Ernst om de bloemen na zijn afscheid te verdelen over drie plekken die voor hem belangrijk waren. Op 19 december bezochten familieleden het kindermonument, met de namen van kinderen die werden weggevoerd naar Sobibor. Ook legde de familie bloemen bij het Kruis op de Berg in Rhenen. Herinneringscentrum Kamp Westerbork legde de bloemen namens de familie bij het kunstwerk van Ralph Prins.
Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.