De Jodenvervolging in foto's

08 april 2022 - 08 januari 2023
De expositie 'De Jodenvervolging in foto's. Nederland 1940-1945' brengt een donkere periode in beeld. Voor het eerst zijn ook de foto’s te zien van het transport met joden vanuit Vught op 23 mei 1943 - en het verhaal erachter.

Directeur Jeroen van den Eijnde: “Toen wij er vorig jaar in slaagden deze foto’s te verwerven, besloten we na uitvoerig onderzoek deze unieke opnames van een Duitse militair en het verhaal erachter in een expositie te presenteren. Het is aangrijpend wat er achter deze vergeelde stukjes papier schuilgaat. Je kijkt de weerloze slachtoffers recht in de ogen.”

Deze expositie is samengesteld door het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies in samenwerking met het Joods Cultureel Kwartier. 

De vervolging van de joden in Nederland tijdens de Duitse bezetting is uitvoerig in beeld gebracht. Zowel professionele fotografen als amateurs maakten aangrijpende foto’s van deze donkere periode. Veel foto’s zijn bewaard gebleven. Daarin onderscheidt Nederland zich van andere door nazi-Duitsland bezette landen. Samenstellers van de expositie, historici Erik Somers en René Kok (beiden werkzaam bij het NIOD) raadpleegden tientallen archieven in binnen- en buitenland voor de expositie en het gelijknamige boek. Het leverde veel onbekend beeldmateriaal op. Foto’s die op indringende en confronterende wijze de gevolgen van de anti-joodse maatregelen laten zien. De beelden getuigen van het meedogenloze optreden van de Duitse bezetter, de medewerking van Nederlanders aan de deportaties, maar óók van de hulp aan onderduikers en van het joodse leven in de jaren 1940-1945. Daarnaast is er aandacht voor de naoorlogse opvang van de weinige overlevenden die terugkeerden uit de kampen.

Deventer, 12/13 september 1942. Naast de Joodse school in Deventer poseren 22 joodse kinderen in de leeftijd van 4 tot 17 jaar. De gele sterren, die vanaf de leeftijd van 6 jaar moeten worden gedragen, zijn duidelijk zichtbaar. Alleen Felice Polak (in witte jurk in het midden) overleefde; zij dook onder samen met haar ouders en broer (beeld Etty Hillesum Centrum, Deventer).

Amsterdam, januari 1943: Ralph Polak (19) en Miep Krant (15) op de Dam. Een fotograaf die passanten fotografeert en de afdrukken te koop aanbiedt, maakt de opname van het stel. Door onder te duiken - gescheiden van elkaar - weten ze de oorlog te overleven. De foto is het enige tastbare bewijs van hun liefde en wordt door hen gekoesterd. Na de bevrijding trouwen Ralph en Miep (collectie Joods Historisch Museum).

Een deportatietrein met Hongaarse joden komt aan in Auschwitz in 1944. Het is één van de 193 foto's uit het 'Auschwitz-album'. Duidelijk is de scheiding in twee groepen te zien: de mensen die geschikt worden geacht om dwangarbeid te verrichten en zij die direct naar de gaskamers moeten (collectie United States Holocaust Memorial Museum/Yad Vashem).

Website en boek

Bekijk de website met podcast en meer informatie over het project. Het boek waarop de expositie is gebaseerd, is te koop in de museumwinkel (Nederlands en Engels, 304 pagina's, € 34,95). Bekijk het inkijkexemplaar. Of bestel bij WBOOKS (geen verzendkosten).

Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.

Deze website maakt gebruik van geanonimiseerde cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren en voor de analyse van onze website. Deze cookies kun je niet uitzetten. Bij het tonen en afspelen van YouTube video's worden cookies van derden geplaatst. Deze cookies van derden kun je wel uitzetten. Klik op "Akkoord" als je akkoord gaat met dit gebruik van cookies, klik op "Aanpassen" voor meer informatie en om zelf te bepalen welke cookies deze website plaatst.