Spoortracé voormalig kamp Vught weer zichtbaar

“Lieve schatten, wij zijn op transport, waarschijnlijk Duitsland. Vol goede moed, alles prima. Moed en vertrouwen. Oneindig veel liefs jullie Hetty.” Hetty Voûte schrijft dit briefje in grote haast, vlak voor haar deportatie naar vrouwenkamp Ravensbrück. Op 5 en 6 september 1944 worden in de hectiek rond Dolle Dinsdag in totaal 2800 mannen en 650 vrouwen naar de concentratiekampen Sachsenhausen en Ravensbrück gedeporteerd. Het briefje is één van de tastbare herinneringen van de speciaal aangelegde spoorlijn naar kamp Vught, die aansloot op de spoortracé van Tilburg naar ‘s-Hertogenbosch. Op drie plaatsen (op de kruising Loonsebaan-Breautélaan, bij de toegangsweg naar de fusilladeplaats en aan de achterzijde van Nationaal Monument Kamp Vught) is een deel van de kampgeschiedenis weer zichtbaar gemaakt. Aansluitend of los van een bezoek aan Nationaal Monument Kamp Vught kan iedereen drie spoordelen met informatiepanelen bekijken in en om de Vughtse Heide.

Open de plattegrond (PDF) met de locaties van de panelen.

Zwaar materieel

Eind 1943 is de Duitse bezetter op zoek naar een goede locatie voor een vliegtuigsloperij. Het vliegtuigschroot kan opnieuw gebruikt worden in de oorlogsindustrie. In en rond het concentratiekamp Vught is voldoende ruimte om een dependance van de sloperij in Utrecht in te richten: het ‘Zerlegebetrieb Herzogenbusch’. Een spoorlijn is nodig is om het zware materieel aan te voeren. Het spoortracé wordt in februari en maart 1944 aangelegd door gevangenen, het zogenaamde ‘Eisenbahnbau Kommando’. Op het hoogtepunt gaan maandelijks 350 tot 400 wagons met schroot het kamp in en uit.
Het eerste gevangenentransport via de spoorlijn vindt plaats op 24 mei 1944, als 650 mannen vanuit het kamp gedeporteerd worden richting Dachau. Op 2 juni 1944 vertrekt een transport met ‘Philips-joden’ naar Auschwitz. Daarnaast zijn er in september nog twee gevangenentransporten naar Sachsenhausen en Ravensbrück. Daarna moeten 200 achtergebleven gijzelaars kamp Vught schoonmaken. Een groot deel van de kampinventaris wordt door hen ingeladen in treinen en komt terecht in het kamp Bergen-Belsen. Op 17 september worden de laatste gevangenen vrijgelaten en neemt de Wehrmacht het kamp over. De gemeente Vught wordt bevrijd op 26 en 27 oktober 1944.

Weer zichtbaar

Na de oorlog ligt de spoorlijn er nog een tijd ongebruikt, totdat deze in juni 1948 wordt verwijderd. In 2013 wordt een deel van een ander te ontmantelen spoortracé uit ’s-Hertogenbosch opgeslagen in een kazerne, op verzoek van Nationaal Monument Kamp Vught met het voornemen om enkele spoordelen te plaatsen op de oorspronkelijke plekken. Op vrijdag 4 november worden drie spoordelen officieel onthuld met bijbehorende informatiepanelen. Het project wordt ondersteund door diverse onderdelen van de Genie (Defensie), naast financiële bijdragen van het vfonds, de Gemeente Vught en Streekfonds Het Groene Woud.
Lees hier het artikel van september 2016 over de plaatsing van de spoordelen door de Genie.
Voorbeeld paneel bij kampgracht; spoordeel bij kampgracht (foto Jan van de Ven); afscheidsbriefje van Hetty Voûte (1918-99, collectie NM Kamp Vught).