Over ‘Dansen met de vijand’

Door Paul Glaser

Paul Glaser met Valéry van Gorp

De tentoonstelling ‘Dansen met de Vijand’ over het turbulente leven van mijn tante Roosje Glaser vind ik prachtig. Niet alleen vanwege het artistieke ontwerp van de tentoonstelling, maar ook door het gebruik van veel  authentiek beeldmateriaal, zowel foto’s als ook film. Je maakt zo als het ware haar leven mee en met name de oorlog, gezien vanuit de ogen van de jonge vrouw Roosje. Juist dat individuele verhaal maakt deze tentoonstelling aantrekkelijk.

Het speelt zich voor een groot deel af in deze regio, in Den Bosch, waar Roosje gewoond en als danslerares gewerkt heeft. Het leven van Roosje was sterk met Vught verbonden. Ze gaf danslessen in het vroegere Badhotel, zwom in strandbad De IJzeren Man, zat in de oorlog gevangen in het kamp, wist te ontsnappen, werd toch weer opgepakt en voor straf naar Auschwitz gestuurd. Na de oorlog gaf ze haar verraders aan bij de politie en allen werden opgepakt en in kamp Vught vastgezet. Ze bezocht later opnieuw het voormalig kamp en sprak daar met de Molukkers die daar toen ‘tijdelijk’ waren gehuisvest.

Naast de tentoonstelling trekt dit verhaal ook op een andere manier de aandacht. Ik wil deze ontwikkelingen graag met u delen.
In de afgelopen maanden is het verhaal in de vorm van een muziektheaterstuk, eveneens getiteld ‘Dansen met de Vijand’ met succes in 30 theaters in Nederland gespeeld (script & regie: Erris van Ginkel). In de afgelopen tijd was het verhaal daarom regelmatig in de pers en op televisie. De Volkskrant NRC waardeerden de voorstelling met 4 van de 5 sterren. Vanwege het succes is de verwachting dat er een reprise komt (inmiddels is bekend dat de voorstelling in theaterseizoen 2018 in reprise gaat – red.).

De voorstelling is genomineerd voor een AD Musical Award. Op 12 januari vindt het Musical Awards Gala plaats, live uitgezonden bij AvroTros.

Bekijk de langere trailer (2 min.):

Enkele Nederlandse krantenkoppen: De Volkskrant: Een indrukwekkend docu drama, NRC: Flirten en overleven in Auschwitz, Brabants Dagblad: Een beetje liefde in zwarte tijden en De Telegraaf: Het leven is niet zwart-wit. In Amerika schreef The Washington Times: Ze is ijzersterk en weigert een slachtoffer te zijn en de New York Post: Een onvoorstelbaar verhaal van een bijzondere vrouw. 

Liesbeth List was bij de première en zei erover: De voorstelling maakte diepe indruk op mij. Het verhaalt over hunkering naar liefde en drang om te overleven. Maar het is ook het verhaal van een nieuwe generatie die op zoek gaat naar het verleden. Dus zeker gaan zien! Monique van de Ven zag de voorstelling ook: Dit stuk maakte ongelooflijk veel indruk op mij. Het laat je zien dat je niet zomaar moet oordelen over de keuze die een ander maakt. Je ziet hoe belangrijk onvoorwaardelijke liefde is.

Op tv kwam het verhaal in programma’s zoals Tijd voor Max, Nachtzoen, Koffietijd, Shownieuws en bij Pauw.

Omslag boek

Ook de uitgevers zaten niet stil. Het boek dat oorspronkelijk werd uitgegeven door uitgever Verbum onder titel ‘Tante Roosje’ is overgenomen door De Bezige Bij, imprint Cargo die het boek nu  uitgeeft onder de titel ‘Dansen met de Vijand’. Het eerste exemplaar van dit hernieuwd boek is kort geleden aangeboden aan Gerdi Verbeet, voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Zij zei over het boek: Ik heb het in één ruk uitgelezen. Ik was zeer onder de indruk en heb het gevoel dat ik Roosje echt heb leren kennen. Een leuke, levenslustige, maar ook heel sterke vrouw.
Meerdere bekende Nederlanders hebben zich eerder al positief over het verhaal geuit. Zo schreef Alexander Münninghoff: Een kolossaal verhaal, een levensles voor ons allen. Ad van Liempt: Roosje danste in Birkenau, ze kreeg er een brood voor. En wij begrijpen haar. Neelie Kroes: Meer dan de moeite waard. Jan Terlouw: Roosje maakte alles mee, ook het ondenkbare. Michael van Praag: Een aangrijpend boek. Je leest het in één adem uit.
In de museumwinkel van NM Kamp Vught is ‘Dancing with the enemy’, de Amerikaanse versie van ‘Tante Roosje’ te koop (red.).

En het verhaal gaat verder.
Vanaf 9 september is in het mooie Natuurtheater De Donck in Someren ‘Oorlogstuig’ van amateurtoneelvereniging De Spelendonckers  te zien. Deze uitvoering is gebaseerd op het script dat in 2012 in Museum Bevrijdende Vleugels in Best zeer succesvol werd uitgevoerd naar een script van Ans de Jager; de regie is nu in handen van Eva Stam.

Ook in het buitenland blijft belangstelling voor dit Nederlandse verhaal. Het boek inmiddels in meer dan 15 landen uitgegeven en kreeg aandacht op de Duitse, Oostenrijkse en Italiaanse televisie. Op dit moment wordt in Duitsland een geheel nieuw toneelstuk uitgevoerd. In Oostenrijk komt in juni een optreden waarbij de liedjes, die Roosje in de kampen heeft geschreven en gezongen, opnieuw ten gehore worden gebracht door een zangeres met muziekband. Ook Discovery Channel wijdt een uitzending aan het verhaal, aan de hand van de koffer met het opschrift ‘Glaser’die in Auschwitz is achtergebleven en nu te zien is in de vitrine met vele koffers (de datum van uitzending is nog niet bekend).

Kortom, dit Brabantse verhaal blijft de aandacht trekken. Ik ben daar blij mee, want dit is één van de vele verhalen die verteld moeten worden. Vertel het verder. Voor meer informatie zie de speciale website. Op de Facebook-pagina Dansen met de Vijand worden ook nieuwtjes geplaatst.
Foto’s: Roy Beusker (theaterbeeld), Jan van de Ven.