Opgegraven strijd

Opgegraven strijd. Archeologie van de oorlog is een expositie van Het Noordbrabants Museum in ‘s-Hertogenbosch. Bezoekers worden aan de hand van objecten en multimediale presentaties wegwijs gemaakt in de oorlogsarcheologie van de Steentijd tot de Koude Oorlog. Van 1 t/m 5 maart onderzoeken archeologen Ivar Schute en Jobbe Wijnen een strook grond op het terrein van Nationaal Monument Kamp Vught. Dagelijks geven de archeologen om 13.00 uur een presentatie. De publiek toegankelijke opgraving vindt plaats in het verlengde van de reconstructie van de kampspoorlijn. Belangstellenden kunnen het bodemonderzoek volgen (toegang is inbegrepen bij de entree tot NM Kamp Vught). Na het onderzoek zullen de resultaten worden gepresenteerd in de tenoonstelling Opgegraven strijd, te zien t/m 14 mei in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Hieronder kun je de eerste blog van archeoloog Jobbe Wijnen lezen. Van 1 t/m 5 maart is er regelmatig een nieuwe blog en is er een livestream waarbij je het bodemonderzoek kunt volgen.

Voorbereidingen voor opgraving in Kamp Vught

Door Jobbe Wijnen
Wie denkt aan een archeologische opgraving, denkt daarbij meestal aan het graafwerk zelf. Maar voordat we het veld in gaan moet er een heleboel gebeuren!

In de voorbereiding wordt een ‘Plan van Aanpak’ opgesteld van wat we gaan doen. In dit geval beschrijft het plan dat we een stuk willen gaan opgraven van het voormalige tracé van  de spoorlijn in Kamp Vught, hoe we dat gaan doen, en wat de belangrijkste wetenschappelijke vragen zijn. Zo’n plan wordt vooraf gemaakt bij elk archeologisch onderzoek omdat het goedgekeurd moet worden door de overheid.
Daarna begint het inhoudelijke werk. We proberen in een ‘bureauonderzoek’ zoveel mogelijk vooraf te weten te komen. We bekijken luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog om de spoorlijn zo precies mogelijk in kaart te brengen en we lezen historische boekwerken over Kamp Vught, om zoveel mogelijk te weten te komen hoe het kamp gebruikt werd. Dit is nodig omdat we natuurlijk zeker willen weten dat we straks op de juiste plek graven, maar ook zo goed mogelijk willen inschatten wat we ongeveer kunnen verwachten en hoe diep we moeten gaan.
Tegelijk begint ook de praktische voorbereiding. Een opgraving is een logistieke operatie. Het archeologisch personeel van RAAP wordt ingepland, net als apparatuur zoals GPS’en, camera’s en computers evenals de auto’s die het moeten vervoeren. Alles wat we straks vinden wordt digitaal genummerd: de digitale databases worden vooraf vast aangemaakt op de veldcomputers.
Archeologisch onderzoek is in hoge mate geautomatiseerd. We werken zelfs met camera’s die zelf fotonummers en vondstnummers uitdelen bij elke klik. Toch gaat echt niet alles vanzelf: zeven van uitgeschepte grond doen we in Vught met de hand, precies zoals archeologen dat al meer dan 150 jaar doen. Emmers in een grote bak leegkiepen, en schudden en spoelen maar, tot je handen er zeer van doen.

Foto’s: – Bij het bureauonderzoek bestuderen we oude luchtfoto’s en historische boeken over Kamp Vught
– Een foto van een luchtfoto uit de oorlog. In de rode cirkel het gebied waar we gaan opgraven. De spoorlijn loopt er met een flauwe bocht doorheen, over de gracht van rechts naar links, net achter de barakken
– Zeven doen we in Vught straks met grote bakken, zoals hier te zien op een foto van het onderzoek in Kamp Westerbork uit 2012 (foto M. Smit)
Wordt vervolgd! 

Tip: bekijk ook het arrangement op 3 maart.
Tijdens de expositie ontvangen volwassen bezoekers aan de balie van NM Kamp Vught een kaartje dat € 3,00 korting biedt bij bezoek aan Het Noordbrabants Museum. Op vertoon van het entreeticket van dit museum ontvangen volwassen bezoekers € 3,00 korting op de entree van Nationaal Monument Kamp Vught. In beide musea is de entree gratis met Museumkaart.

Volg vanaf 1 maart de livestream: