A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Z

Baarle, Rudolf van

Geboren in Rotterdam op 31 juli 1918
Omgebracht in Kamp Vught op 10 augustus 1944, 26 jaar

Voorbestemd tot priester

Rudolf van Baarle is het derde kind van Gerarda Vreesen en Willem van Baarle; het gezin bestaat uit negen kinderen. Vader Van Baarle is eigenaar van een wasserij-stomerij in de Helmersstraat in het centrum van Rotterdam. Wanneer hij twaalf jaar oud is, gaat Rudy een priesteropleiding volgen bij de paters Dominicanen in Nijmegen. Na drie jaar keert hij terug naar Rotterdam en wordt leerling aan een HBS. Na zijn examen wordt Rudy volontair op de gemeentesecretarie van Moordrecht.

Dienstplichtig militair en economiestudent

In augustus 1939 wordt Van Baarle, volgens zijn zus ‘een jongen die zeer bewust leefde; kalm en rustig, ernstig en intelligent’, gemobiliseerd en ingekwartierd in Oss. Hij maakt er veel vrienden, die tijdens de oorlogsjaren belangrijke verzetscontacten zullen worden. Terug in Rotterdam gaat Van Baarle aan de Economische Hogeschool studeren. Hij sluit zich niet in de wetenschap op: ook gedichten en literatuur hebben zijn interesse.

Werkzaam voor Trouw

In mei 1943 weigert Van Baarle de loyaliteitsverklaring voor studenten te ondertekenen en duikt onder. Via zijn zus, die als koerierster actief is, komt hij in contact met mede-Rotterdammer Bas van Duin, die het verzetsblad Trouw verspreidt. Van Baarle wordt ook voor het blad actief. In Oost-Brabant, waar hij drie jaar eerder zijn mobilisatietijd heeft doorgebracht, wordt hij hoofdverspreider. De inhoud van Trouw kan hem niet altijd bekoren. De krant is goed gereformeerd, terwijl Van Baarle katholiek is. Tijdens verspreidersvergaderingen dringt hij er daarom op aan niet teveel uit een levensbeschouwelijk vaatje te tappen. Trouw moet vooral een verzetskrant zijn dat alle gezindten aanspreekt.

In de val

In oktober 1943 is Van Baarle, die zich ook met hulp aan onderduikers en geallieerde piloten bezighoudt, betrokken bij de spectaculaire bevrijding van Trouw-kopstuk Kees Streef uit het Kriegslazarett in Den Bosch. Streef is gered, maar uit de bevrijdingsactie vloeien arrestaties voort. De arrestanten worden verhoord, mishandeld en geven informatie prijs… Algauw is ook Van Baarle met naam en schuilnaam (‘Roel’) bekend en weet hij de Sicherheitsdienst op zijn hielen. Hij neemt het besluit naar Engeland te vluchten ‒ te laat. Op 3 april 1944 krijgt Van Baarle thuis, aan de Rotterdamse Heemraadssingel, telefoon. Een vrouw vraagt hem, in verband met een dringende waarschuwing voor het verzet, naar de wachtkamer tweede klasse van het station Delftse Poort te komen. Van Baarle gaat onmiddellijk op pad. Eenmaal de wachtkamer van het station binnengelopen, wordt hij gearresteerd.

Doodstraf

Na bijna vier maanden in Haaren gevangen te hebben gezeten, wordt Van Baarle eind juli 1944 overgebracht naar Kamp Vught. Op 5 augustus 1944 worden hij en drieëntwintig medeverspreiders er door het SS-Standgericht ter dood veroordeeld. Eén verspreider krijgt gratie; de anderen worden gefusilleerd: zes verspreiders op 9 augustus 1944, zeventien de volgende dag. Van Baarle behoort tot de tweede groep.

Bronnen:

  • Onderzoek en tekst: Peter Bak
  • Archief Trouw, Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) van de Vrije Universiteit
  • Sterbebuch 1944
  • Hun naam leeft voort! Oorlogsslachtoffers verleenden hun naam aan straten en gebouwen / W.A. Brug. – Alphen aan den Rijn : Repro-Holland, 1989. ISBN 90-6471-227-1
  • Trouw tot in den dood : Over vijftien verzetsstrijders 1940-1945 : Geschiedenis in Bossche straatnamen / J. Damen. ‘s-Hertogenbosch, 1980
  • Erelijst van Gevallenen 1940-1945